TP. Hồ Chí Minh tăng cường kết nối sản xuất và cung ứng cây giống cấy mô – Động lực thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao đô thị
Trong chiến lược phát triển nông nghiệp đô thị hiện đại, hiệu quả và bền vững, TP. Hồ Chí Minh xác định công nghệ sinh học, đặc biệt là công nghệ nuôi cấy mô thực vật, đóng vai trò then chốt trong việc chủ động nguồn giống chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất ngày càng lớn của nhà vườn và doanh nghiệp.
Nhằm tăng cường liên kết giữa đơn vị nghiên cứu – cơ sở sản xuất – người trồng, vừa qua tại Trung tâm Công nghệ sinh học TP. Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP đã tổ chức Hội thảo “Sản xuất và cung ứng cây giống cấy mô tại TP. Hồ Chí Minh”. Hội thảo là diễn đàn quan trọng để các bên trao đổi kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy tiêu thụ cây giống cấy mô trên thị trường.
Phát huy tiềm năng trung tâm sản xuất giống công nghệ cao của khu vực
Phát biểu tại hội thảo, ông Dương Hoa Xô – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT TP, Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học TP. Hồ Chí Minh cho biết: hiện nay, trên địa bàn thành phố có 35 phòng nuôi cấy mô, tập trung tại Trung tâm Công nghệ sinh học, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao, các viện nghiên cứu và trường đại học.
Mỗi năm, các đơn vị này sản xuất hơn 16 triệu cây giống cấy mô, chủ yếu là hoa lan, cung ứng cho khoảng 240 ha sản xuất, không chỉ phục vụ thị trường TP. Hồ Chí Minh mà còn mở rộng ra nhiều tỉnh, thành trên cả nước thông qua các hợp đồng liên kết.
Các nhóm giống cấy mô đang được sản xuất đa dạng, bao gồm:
Hoa lan Dendrobium, lan rừng, hoa chuông
Kiểng nền, kiểng lá
Cây dược liệu như đinh lăng, sâm Ngọc Linh
Cây ăn trái và cây công nghiệp như chuối, dừa sáp, bạch đàn, hồ tiêu…
Đây là minh chứng rõ nét cho việc TP. Hồ Chí Minh đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm sản xuất giống cây trồng công nghệ cao của khu vực phía Nam.
Nguồn gen phong phú – Nền tảng cho lai tạo và sản xuất giống mới
Riêng Trung tâm Công nghệ sinh học TP. Hồ Chí Minh, tính đến tháng 6/2018 đã sưu tập và lưu giữ được:
05 giống rau địa phương
04 giống rau rừng
365 giống lan
109 giống hoa nền
137 giống kiểng lá
141 giống cây dược liệu
Kết quả trồng khảo nghiệm cho thấy hầu hết các giống sinh trưởng tốt, thích nghi cao với điều kiện khí hậu TP. Hồ Chí Minh, tạo nguồn vật liệu quý phục vụ cho lai tạo giống mới và sản xuất quy mô lớn.
Trung tâm đã:
Lai tạo thành công 71 tổ hợp lan lai hữu tính
Đánh giá 20 dòng lan Dendrobium mới
Tuyển chọn 06 dòng triển vọng được Cục Trồng trọt chấp nhận hồ sơ bảo hộ giống
Nghiên cứu tạo dòng lan Dendrobium kháng virus khảm vàng bằng kỹ thuật chuyển gen
Chọn lọc thành công 18 dòng hoa chuông biến dị từ phương pháp chiếu xạ
Ngoài ra, trung tâm còn nghiên cứu các giống cây trồng có giá trị cao như dưa lưới, dưa leo kháng khuẩn, cà chua bi, ớt ngọt, dâu tây, cũng như hoàn thiện quy trình nuôi cấy rễ tóc sâm Ngọc Linh trên hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) và bioreactor, với năng lực cung ứng trên 1 triệu cây giống/năm.
Công nghệ nuôi cấy mô – Trụ cột của ngành giống hiện đại
Theo GS.TS Nguyễn Quang Thạch – Viện trưởng Viện Sinh học Nông nghiệp Nguyễn Tất Thành, công nghệ nhân giống in vitro là lĩnh vực phát triển mạnh mẽ và thành công nhất của công nghệ sinh học Việt Nam trong nhiều năm qua. Công nghệ này đã góp phần hình thành tập quán sử dụng cây giống cấy mô trong sản xuất nông nghiệp hiện đại.
Để nhân giống lan và cây trồng bằng nuôi cấy mô đạt hiệu quả cao, GS.TS Nguyễn Quang Thạch nhấn mạnh các yếu tố then chốt:
Phải xác định rõ thị trường trước khi sản xuất
Sử dụng bộ mẫu giống chuẩn, sạch virus tuyệt đối
Ưu tiên phương pháp nuôi cấy đỉnh sinh trưởng (mericlone)
Hạn chế số lần cấy chuyền (không quá 8 lần)
Đầu tư đầy đủ hệ thống nhà ươm, nhà trồng, nhà xử lý ra hoa và nhà nuôi cây thương phẩm
Những nguyên tắc này cũng đang được áp dụng cho nhiều đối tượng cây trồng mới, trong đó có mai vàng nuôi cấy mô – một hướng đi giàu tiềm năng trong lĩnh vực hoa kiểng truyền thống kết hợp công nghệ cao. Tham khảo thêm tại:👉 https://vigen.vn/nuoi-cay-mo-mai-vang/
Tháo gỡ khó khăn, xây dựng chuỗi liên kết bền vững
Tại hội thảo, nhiều đại biểu đã thẳng thắn nêu ra các tồn tại như:
Cây lan cấy mô dễ nhiễm virus nếu nguồn giống không sạch
Giai đoạn hậu cấy mô còn gặp nhiều khó khăn do người trồng thiếu kỹ thuật, trong khi đơn vị sản xuất thiếu vốn và đất đai
Thiếu nhãn mác, thông tin minh bạch về giống khi đưa ra thị trường
Trước thực tế này, ông Nguyễn Phước Trung – Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT TP. Hồ Chí Minh yêu cầu:
Rà soát, hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình nuôi cấy mô
Tăng cường nghiên cứu và ứng dụng bộ kit kiểm soát bệnh virus
Đẩy mạnh liên kết giữa phòng thí nghiệm – nhà vườn – doanh nghiệp để hình thành chuỗi sản xuất khép kín
Nâng cao công tác truyền thông, quảng bá, kết nối tiêu thụ cây giống cấy mô trên các nền tảng thông tin chính thống
Hướng tới hệ sinh thái giống cây trồng công nghệ cao
Hội thảo cũng ghi nhận lễ ký kết 14 hợp đồng nguyên tắc tiêu thụ giống lan nuôi cấy mô giữa Trung tâm Công nghệ sinh học TP, các doanh nghiệp và nhà vườn tại TP. Hồ Chí Minh, Lâm Đồng… Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái sản xuất – tiêu thụ cây giống cấy mô bền vững.
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ sinh học, các mô hình nuôi cấy mô ngày càng được mở rộng, góp phần cung cấp nguồn giống sạch bệnh, đồng đều, giá trị cao, phục vụ cho nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao. Để cập nhật thêm các xu hướng, kỹ thuật và mô hình nuôi cấy mô hiện đại, có thể tham khảo tại:👉 https://vigen.vn/
Đẩy mạnh sản xuất – cung ứng cây giống cấy mô: Hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại
Ngày 28/9/2018, tại Trung tâm Công nghệ Sinh học TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra hội thảo chuyên đề “Sản xuất, cung ứng cây giống cấy mô”, quy tụ nhiều nhà khoa học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đại diện Sở Nông nghiệp các tỉnh thành. Đây được xem là một diễn đàn quan trọng, góp phần thúc đẩy việc ứng dụng rộng rãi công nghệ nuôi cấy mô trong hoạt động chọn tạo – nhân giống – cung ứng cây giống sạch bệnh trên quy mô lớn.
Bên cạnh giá trị học thuật, hội thảo còn gợi mở nhiều giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao năng suất và chất lượng cây giống, giúp nông nghiệp Việt Nam theo kịp xu hướng công nghệ cao của thế giới.
Vai trò ngày càng quan trọng của cây giống cấy mô
Tại hội thảo, các báo cáo nhấn mạnh rằng công nghệ nuôi cấy mô không còn là lĩnh vực mới mà đã trở thành “cuộc cách mạng giống cây trồng” trong nhiều năm qua. Việc nhân giống trong điều kiện vô trùng giúp:
Tạo ra số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn
Cây sạch bệnh, đồng đều, tỷ lệ sống cao
Duy trì ổn định các đặc tính di truyền tốt của cây mẹ
Phù hợp với sản xuất quy mô lớn và các chuỗi liên kết công nghệ cao
Trong xu thế thương mại hóa cây giống, nhiều đơn vị còn mở rộng sản xuất, cung ứng cây giống cấy mô qua các kênh trực tuyến. Ví dụ, website Vigen đã giới thiệu đầy đủ thông tin về cây giống nuôi cấy mô và đang trở thành nguồn tham khảo của nhiều nhà vườn:
🔗 https://vigen.vn/
Những báo cáo nổi bật tại hội thảo
Hội thảo đã trình bày nhiều đề tài chuyên sâu liên quan đến kỹ thuật, chất lượng cây giống và tính khả thi trong sản xuất công nghiệp:
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
1. Tình hình sản xuất & cung ứng cây giống cấy mô tại TP.HCM và các tỉnh
Đại diện Sở NN&PTNT TP.HCM cho biết nhu cầu cây giống sạch bệnh tăng nhanh, đặc biệt ở các nhóm lan, cây ăn trái, dược liệu và cây công nghiệp. Công nghệ cấy mô đang dần thay thế các phương pháp truyền thống vốn dễ nhiễm bệnh và hệ số nhân thấp.
2. Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cây cấy mô – nghiên cứu trên lan Hồ Điệp
GS.TS. Nguyễn Quang Thạch phân tích sâu các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mô nuôi như môi trường dinh dưỡng, ánh sáng, nhiệt độ, pH… Đồng thời chia sẻ quy trình hoàn thiện nhằm giúp cây sau cấy mô sinh trưởng đồng đều và đạt chất lượng thương mại.
3. Kết quả nghiên cứu phát triển các giống cây cấy mô mới
TS. Hà Thị Loan giới thiệu những thành tựu mới trong nhân giống lan, cây dược liệu, chuối và các loại cây có giá trị cao. Nhiều quy trình đã đủ điều kiện chuyển giao cho doanh nghiệp.
4. Công nghệ nuôi cấy cứu phôi dừa sáp (Makapuno)
Công ty CP KHCN Nông nghiệp Anh Đào trình bày quy trình công nghiệp hóa sản xuất giống dừa sáp – một loại cây đặc sản có giá trị rất cao nhưng khó nhân giống bằng phương pháp truyền thống.
Xem thêm thông tin chuyên sâu về dừa sáp nuôi cấy mô tại:
🔗 https://vigen.vn/dua-sap-nuoi-cay-mo/
5. Nhu cầu cây giống cấy mô tại Đồng Tháp
Trung tâm Ứng dụng Nông nghiệp Công nghệ cao Đồng Tháp khẳng định cây hoa – cây kiểng và cây ăn trái sạch bệnh đang khan hiếm, mở ra cơ hội thị trường rất lớn cho các cơ sở sản xuất.
Những vướng mắc lớn của các đơn vị sản xuất cây giống cấy mô
Nhiều đơn vị tham dự chia sẻ khó khăn thực tế:
Trung tâm Giống Gia Lai
Cây chuyển giao về gần như mất trắng
Thiếu nhân lực có tay nghề
Thiết bị phòng mô chưa đạt chuẩn
Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ
Các đề tài nuôi cấy mô cây lâm nghiệp còn mới
Quy trình thành công nhưng ít được chia sẻ ra bên ngoài
Doanh nghiệp sản xuất cây giống không đủ chuyên môn để tiếp nhận công nghệ
Những rào cản này cho thấy việc liên kết đào tạo – chuyển giao – hỗ trợ kỹ thuật giữa viện trường và doanh nghiệp là cực kỳ cấp thiết.
Vai trò kết nối của TP. Hồ Chí Minh
Giám đốc Sở NN&PTNT TP.HCM, ông Nguyễn Phước Trung, khẳng định thành phố sẵn sàng:
Chuyển giao công nghệ cấy mô cho các tỉnh
Hỗ trợ xây dựng phòng mô đạt chuẩn
Kết nối viện nghiên cứu – doanh nghiệp – nhà vườn
Tạo chuỗi liên kết sản xuất giống chất lượng cao phục vụ nông nghiệp công nghệ cao
Ký kết hợp tác – bước tiến lớn cho ngành giống cấy mô
Cuối hội thảo, nhiều hợp đồng quan trọng được ký kết:
Trung tâm CNSH TP.HCM ký hợp tác nghiên cứu & cung ứng giống với vườn ươm Thanh Phương
Hợp tác phát triển kỹ thuật cứu phôi dừa sáp với Công ty Anh Đào
Hợp tác sản xuất giống lâm nghiệp với Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ
Những ký kết này đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ, giúp cây giống cấy mô Việt Nam tiến gần hơn mục tiêu sản xuất công nghiệp – chất lượng đồng đều – giá thành tối ưu – chủ động nguồn giống.
Kết luận
Công nghệ nuôi cấy mô đang trở thành nền tảng quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp. Từ công tác nghiên cứu, chuyển giao đến sản xuất và cung ứng, mọi mắt xích đều đang chuyển động mạnh mẽ. Hội thảo “Sản xuất, cung ứng cây giống cấy mô” không chỉ củng cố niềm tin vào công nghệ sinh học thực vật, mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác giúp nâng tầm giá trị cây giống Việt Nam.