Cô kỹ sư 9X trở về quê khởi nghiệp với cây giống cấy mô: Hành trình biến phòng lab nhỏ thành giấc mơ lớn
Rời bỏ công việc ổn định tại một doanh nghiệp lớn ở Đồng Nai sau 5 năm gắn bó, kỹ sư Nguyễn Phượng Hằng (1992, quê xã Long Hưng B, huyện Lấp Vò, Đồng Tháp) quyết định trở về quê để theo đuổi con đường khởi nghiệp với cây giống cấy mô. Quyết định táo bạo ở tuổi 27 ấy đã mở ra hành trình không hề dễ dàng, nhưng đầy hy vọng cho một cô gái trẻ đam mê nông nghiệp hiện đại.
Từ phòng thí nghiệm đến quyết định trở về quê
Tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học, Hằng nhanh chóng tìm được công việc đúng chuyên môn, thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng – mức lương đáng mơ ước với nhiều bạn trẻ lúc bấy giờ. Thế nhưng, trong quãng thời gian làm việc tại doanh nghiệp, cô kỹ sư trẻ càng nhận ra một điều: muốn nông nghiệp phát triển bền vững, khâu giống phải sạch bệnh, chuẩn hóa và ứng dụng công nghệ cao.
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
Nhu cầu thị trường thì lớn, còn nguồn cung giống cấy mô chất lượng lại hạn chế. Sự thiếu hụt ấy thôi thúc Hằng rẽ hướng. Cuối năm 2019, cô quyết định rời bỏ công việc ổn định để quay về Đồng Tháp khởi nghiệp.
Những bước đi đầu tiên đầy khó khăn
Khi bắt tay khởi nghiệp, Hằng chỉ có “hành trang” gồm 5 năm kinh nghiệm và gần 100 triệu đồng. Số vốn này là quá nhỏ để xây dựng một phòng cấy mô đạt chuẩn. Cô phải vay thêm từ gia đình và bạn bè để đầu tư hơn 200 triệu đồng: từ hệ thống chiếu sáng, máy lạnh, lò hấp, hóa chất đến dàn giá nuôi mẫu.
Cơ sở “HF” – tên gọi gợi nhớ đến chính cái tên Hằng – ra đời trong gian phòng thí nghiệm chỉ hơn 20m². Dù nhỏ nhưng đó là nơi cô dành toàn bộ tâm huyết, kiên trì với từng mẫu nuôi, từng lần khử trùng, từng ống nghiệm chứa chồi non.
Cơ hội bất ngờ từ đơn hàng đầu tiên
Ngay sau khi cơ sở đi vào hoạt động, Hằng bất ngờ nhận được đơn hàng hơn 100.000 cây chuối cấy mô, trị giá hơn 230 triệu đồng. Dù vô cùng háo hức, cô vẫn giữ sự thận trọng: cơ sở còn non trẻ, năng lực sản xuất chưa lớn. Để đảm bảo tiến độ và chất lượng, cô chủ động hợp tác với một phòng nuôi cấy mô uy tín khác để cùng thực hiện đơn hàng.
Chuối là loại tương đối “dễ tính” trong cấy mô, tỷ lệ thành công trên 80%. Tuy nhiên, để giống đạt chuẩn, Hằng phải tự tay đi lựa củ giống tốt từ các tỉnh xa, mang về xử lý, khử trùng và nhân chồi trong phòng lab. Cây sau khi ra rễ được chuyển ra môi trường tự nhiên để thuần hóa trước khi giao cho khách hàng.
Nhờ sự chỉn chu đó, lô hàng đầu tiên thành công ngoài mong đợi, trở thành bước đà quan trọng cho thương hiệu HF.
Phát triển đa dạng sản phẩm từ chuối đến kiểng lá
Đến nay, phòng nuôi cấy mô của Hằng có năng lực sản xuất khoảng 30.000 cây giống mỗi tháng. Sản phẩm chủ lực là chuối giống như chuối già, chuối xiêm, chuối sáp – những loại có nhu cầu cao trên thị trường. Ngoài ra, cô còn mở rộng sang các giống nông nghiệp khác như khoai môn, gừng cùng nhiều loại kiểng lá – mảng đang tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây.
Để nâng cao kỹ thuật và chất lượng cây giống, Hằng thường xuyên tham khảo các nguồn tài liệu chuyên môn, trong đó có những trang hướng dẫn kỹ thuật cấy mô và chăm sóc cây trồng uy tín như Vigen – nơi chia sẻ nhiều kiến thức về giống cây, nhân giống mô và kỹ thuật thuần dưỡng, đặc biệt hữu ích cho người làm nghề cấy mô. Bạn đọc có thể tham khảo thêm thông tin tại: https://vigen.vn/
Bên cạnh đó, việc hiểu rõ quá trình chăm sóc cây sau giai đoạn đưa ra ngoài môi trường – vốn rất quan trọng với cây nhân mô – cũng được Hằng trau dồi. Một số tài liệu hướng dẫn về cách chăm sóc cây ổ rồng – cây mô được áp dụng để tăng tỷ lệ sống sau thuần hóa, bạn đọc có thể xem thêm tại: https://vigen.vn/cach-cham-soc-cay-o-rong-cay-mo/
Trưởng thành từ những thử thách
Năm 2021 – thời điểm chịu nhiều ảnh hưởng của dịch COVID-19 – cơ sở HF vẫn tiêu thụ được gần 80.000 cây giống, mang lại doanh thu gần 200 triệu đồng. Đây là tín hiệu tích cực đối với một cơ sở còn non trẻ, nhất là khi thị trường bị gián đoạn bởi dịch bệnh.
Không chỉ tạo nguồn thu cho bản thân, HF còn giải quyết việc làm cho 6 lao động địa phương, góp phần cải thiện thu nhập cho người dân.
Từ đầu 2022 đến nay, cơ sở đã sản xuất – tiêu thụ 30.000 cây và đang tiếp tục thực hiện đơn hàng 20.000 cây. Mục tiêu năm nay của Hằng là đạt 200.000 cây giống – một con số đầy thách thức nhưng phù hợp với tốc độ phát triển hiện tại.
Ghi dấu tại các sân chơi khởi nghiệp
Dự án “Sản xuất và kinh doanh cây giống cấy mô” của Nguyễn Phượng Hằng đã xuất sắc đạt:
Giải Nhì Cuộc thi Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo tỉnh Đồng Tháp
Giải Ba Cuộc thi Khởi nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long
Theo nhận xét của ThS. Lương Nguyễn Duy Thông – Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Đồng Tháp – dự án có tính khoa học cao, tính ứng dụng lớn và nhiều khác biệt so với các mô hình khởi nghiệp khác trong khu vực. Nếu tiếp tục phát triển, dự án sẽ đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng cây giống, cải thiện giống cây trồng để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hành trình của cô kỹ sư trẻ vẫn đang tiếp diễn
Khởi nghiệp từ phòng lab nhỏ, đến nay Nguyễn Phượng Hằng đã tạo được chỗ đứng riêng trong lĩnh vực sản xuất giống cấy mô – lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao, sự tỉ mỉ và kiên trì. Câu chuyện của cô là minh chứng rõ ràng rằng khoa học công nghệ có thể đưa nông nghiệp tiến xa, và những người trẻ dám nghĩ dám làm hoàn toàn có thể tạo nên thay đổi.
Hằng vẫn đang tiếp tục hành trình mở rộng cơ sở, cải tiến quy trình, đa dạng hóa giống và hướng tới việc xây dựng thương hiệu cây giống cấy mô uy tín của miền Tây.



Cây Ăn Quả Nuôi Cấy Mô – Hướng Đi Hiện Đại Cho Nông Nghiệp Quảng Nam
Trong những năm gần đây, công nghệ nuôi cấy mô đã trở thành giải pháp tối ưu giúp tạo ra giống cây trồng chất lượng cao, sạch bệnh, đồng nhất và phù hợp với sản xuất hàng hóa. Tại Quảng Nam, dự án “Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô để sản xuất giống và trồng cây ăn quả chất lượng cao” đã đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong việc đưa công nghệ sinh học vào đời sống sản xuất của nông dân.
Nếu bà con muốn tìm hiểu thêm về công nghệ nuôi cấy mô hiện đại, có thể tham khảo tại: https://vigen.vn/
1. Dự án nuôi cấy mô và bước khởi đầu tại Quảng Nam
Dự án được triển khai từ năm 2013 đến 2016 với tổng kinh phí 4,7 tỷ đồng, do Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM chuyển giao công nghệ. Các quy trình hiện đại như nuôi cấy mô invitro, vi ghép đỉnh sinh trưởng được đưa vào ứng dụng, giúp tạo giống chuối và bưởi sạch bệnh để cung cấp cho nông dân trồng thử nghiệm.
Trong 3 năm, dự án đã hỗ trợ:
Hơn 100 hộ dân tại Phú Ninh, Tiên Phước, Đông Giang, Duy Xuyên
Cây giống, vật tư, phân bón, và cả tập huấn kỹ thuật
Diện tích hơn 10 ha được triển khai mô hình trồng thử nghiệm
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
Đây được xem là bước khởi đầu quan trọng để bà con tiếp cận giống chất lượng cao thay cho phương pháp truyền thống.
2. Chuối Nuôi Cấy Mô – Giống cây phù hợp thổ nhưỡng, dễ thành công
Theo ông Huỳnh Hữu Thắng – Trưởng Trung tâm Ứng dụng & Thông tin KH&CN Quảng Nam, chuối là một trong những cây trồng phù hợp nhất khi áp dụng giống nuôi cấy mô. Những dòng chuối như chuối lùn già, chuối dạ hương, chuối tiêu hồng đều phát triển tốt tại các huyện được chọn thực nghiệm.
Kết quả cụ thể:
10.000 cây chuối lùn già được cấp cho Đông Giang, Tiên Phước, Phú Ninh
5.000 cây chuối dạ hương & tiêu hồng trồng tại Duy Xuyên
Nhiều hộ dân đã có chuối xuất vườn, năng suất cao hơn chuối bản địa
Chuối mô ít bệnh nấm, tuổi thọ canh tác dài hơn
Tại xã Tiên Lộc (Tiên Phước), ông Hồ Tài chia sẻ:
“Chuối nuôi cấy mô cho năng suất cao, mỗi buồng hơn 10 nải, lại bán được giá. Quan trọng nhất là trồng lâu nhưng chưa thấy hiện tượng nấm bệnh như chuối bản địa.”
Điều này cho thấy chuối nuôi cấy mô không chỉ phù hợp về khí hậu, đất đai mà còn có hiệu quả kinh tế vượt trội.
3. Bưởi Nuôi Cấy Mô – Tiềm năng lớn nhưng không phải nơi nào cũng phù hợp
Trái ngược với thành công của cây chuối, cây bưởi nuôi cấy mô gặp nhiều thách thức hơn trong quá trình triển khai. Dự án đã hỗ trợ 3.000 cây bưởi vi ghép cho 79 hộ dân tại Phú Ninh, Tiên Phước, Đông Giang và Duy Xuyên. Tuy nhiên, tỷ lệ sống của cây bưởi không cao, có nơi lên đến 40% cây chết.
Một số nguyên nhân chính:
Thổ nhưỡng không phù hợp, đặc biệt ở Duy Tân
Nhiều hộ dân chưa quen chăm sóc giống mô, cây nhỏ nên dễ tổn thương
Bưởi dễ bị sâu vẽ bùa, chết héo, cần kỹ thuật và thuốc đặc trị
Một số vùng trước đây trồng cam cũng thất bại do đất không phù hợp
Tại Duy Tân, ông Trần Văn Hóa chỉ còn khoảng 10 cây sống trong số 25 cây được cấp. Ông cho biết:
“Đất này không hợp cây ăn quả lâu năm. Giống mô mới lại nhỏ, thiếu kinh nghiệm chăm sóc thì khó mà thành công.”
Ngay cả tại Tiên Phước – vùng vốn được xem là “thủ phủ bưởi” – giống bưởi da xanh, Tiên Hiệp cũng không đạt tỷ lệ sống cao như kỳ vọng.
4. Bài học rút ra từ mô hình: Công nghệ tốt cần đi kèm điều kiện thực tế
Qua 3 năm triển khai, dự án đã chứng minh rằng:
✔ Chuối nuôi cấy mô là lựa chọn tối ưu
– Dễ trồng, nhanh thích nghi
– Ít bệnh, năng suất cao
– Phù hợp với nhiều loại đất ở Quảng Nam
✔ Bưởi nuôi cấy mô cần lựa chọn đúng vùng sinh thái
– Không phải đất nào cũng hợp
– Cần kinh nghiệm chăm sóc giống mô
– Phải có biện pháp phòng bệnh chủ động
Khoa học công nghệ chỉ phát huy tối đa khi đúng cây – đúng vùng – đúng kỹ thuật. Bà con có nhu cầu tìm hiểu độ bền, khả năng sinh trưởng của các giống cây mô khác có thể tham khảo thêm:
https://vigen.vn/dua-sap-cay-mo-co-ben-khong/
5. Kết luận – Nuôi cấy mô mở ra cơ hội nhưng cần đi đúng hướng
Công nghệ nuôi cấy mô là xu hướng tất yếu trong nông nghiệp hiện đại. Dự án tại Quảng Nam đã giúp hàng trăm nông hộ có cơ hội tiếp cận giống sạch bệnh, chất lượng cao. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy không phải loại cây nào cũng phù hợp với mọi vùng đất.
Chuối mô chứng minh được hiệu quả rõ rệt.
Bưởi mô cần chọn đúng điều kiện thổ nhưỡng và kỹ thuật chăm sóc.
Trong tương lai, nếu có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan chuyên môn và người dân, việc ứng dụng nuôi cấy mô chắc chắn sẽ mang lại giá trị kinh tế lớn và bền vững hơn cho toàn tỉnh.